Pages

Monday, May 9, 2016

মৰদ

মূল: मर्द (হিন্দী)
চিত্ৰা মুদ্গল

“মাজনিশাখন উঠি কলৈ গৈছিলি?”-মদৰ ৰাগীত মাতাল হৈ থকা মানুহজনে ওচৰতে আহি বাগৰ দিয়া তাৰ ঘৈণীয়েকৰ ওপৰত গৰজি উঠিল।
শুই শুই চকু দুটি কিলাকুটিৰে ঢাকি মানুহজনীয়ে উত্তৰ দিলে, “পেচাব কৰিবলৈ
কিয় ইমান সময় লাগিল?”
পানী খাই পেট ভৰালে পানী ওলাবলৈ সময় নালাগিব নেকি?”
বদজাত মাইকী, মিছাকথা কবলৈ আহিছ? ভালে ভালে বতিয়াই দে, কাৰ ওচৰলৈ গৈছিলি?”
মানুহজনীয়ে আত্মপক্ষ সমৰ্থনত কবলৈ ধৰিলে, “কাৰ ওচৰলৈনো ফূৰ্তি-ফাৰ্তা কৰিবলৈ যাম! বোকা মাটিৰ দৰে ঘোলা বৰণ লোৱা এই শৰীৰত কোনেনো প্ৰেম নিবেদন কৰিব?”
কুকুৰনী...”
উদণ্ড-উন্মাদ মদাহী, ইমানেই যদি জান যে মই কাৰোবাৰ ওচৰলৈ যাওঁ, তেন্তে গৈ তাক ধৰি নান কিয়?”
নিৰ্লজ, অসভ্য... মুখে মুখে কথা কবলৈ আহিছ! শেষবাৰৰ বাবে সুধিছোঁ- ক কাৰ ওচৰলৈ গৈছিলি?”
মানুহজনীয়ে কেংকেঙাই উঠি বহিল, “শুন তেন্তে, অ মই গৈছিলোঁ কাৰোবাৰ ওচৰলৈ। প্ৰায়ে যাওঁ। মদ খাই আহিতো তই একো কামৰে যোগ্য হৈ নাথাক...”
চুপ থাক, বনৰী! মুখেৰে যি-তি বলকি থাকিলে মুখ ভাঙি দিম। মদ খাই মৰদ মৰদ হৈ নাথাকে নেকি?”
নাথাকে...”
তেন্তে হো, চাই ল, মদ খাই মৰদ মৰদ হৈ থাকে নে নাথাকে?”
মৰদে ওচৰতে পৰি থকা লোটাটো উঠাই ললে আৰু মানুহজনীৰ মূৰত মাৰি দিলে।...

                           **************

Sunday, May 1, 2016

অদম্য...


(প্ৰতিমা ঠাকুৰীয়া বাইদেউৰ সোঁৱৰণত...)

জীৱন - তোৰ চোতালত
কৃষ্ণচূড়া ফুলাৰ কথা আছিল
ৰঙা ৰঙা কৃষ্ণচূড়াৰ ফুলে
তোৰ আকাশত
ৰং সিঁচাৰ কথা আছিল
জীৱন তোৰেই বুকুলৈ
হাগ অহাৰ কথা আছিল
কথা আছিল
হেঁপাহৰ ৰামধেনুত
ৰঙা আবিৰ সনাৰ

জীৱন - তোৰ কথা মতেই
তোৰ চোতালত কৃষ্ণচূড়া ফুলিল
গালে-মুখে হেঁপাহৰ ৰং সানি
হাগো আহিল

জীৱন তই ক?
??

জীৱন তই নথকাৰ বেজাৰত
চোতালত এপাহ-দুপাহ
কৃষ্ণচূড়া সৰিল
বুকুৰ এচুকত বহাগে উচুপি উঠিল
খেপিয়াই চালে তোক
বুকুৰ বাহিৰে-ভিতৰে
জানোচা আকৌ আহি
হেঁপাহৰ গীত এটি জুৰে!

জীৱন তোক আদৰিবলৈ
কৃষ্ণচূড়াই নিৰবে
ৰঙা দলিচা পাতে।
কৃষ্ণচূড়াৰ দলিচাত জাপ ভঙা সাজ পিন্ধি
জীৱন - আজি তই দগমগ দগমগ
এটি ৰঙা বেলি

জীৱন মোৰ বুকুত তই
সুৰৰ লহৰ তোল,
এই জীৱনটোৰে হাঁহিখিনি বিলাই বিলাই দিলোঁ
শ্ৰোতা বন্ধু তুমিও অকণ লোৱা
জীৱনটোৰে কান্দোনখিনি নিজেই সাঁচি ললোঁ

জীৱন তই হেঙুলী ৰথত যোৱাৰ বেলা
দাউদাউকৈ সকলো ৰঙা হৈ পৰিল।
আৰু...
সকলো ৰিঙা হৈ পৰিল!
**********



(ফটো উৎস: ইণ্টাৰনেট)

Saturday, April 9, 2016

দ্বিতীয় বিবাহ




মূল: “दूसरी शादी” (হিন্দী)
প্ৰেমচন্দ


মোৰ চাৰি বছৰীয়া ল’ৰা ৰামস্বৰূপৰ মুখলৈ যেতিয়াই ভালকৈ চাওঁ তেতিয়াই এনেকুৱা লাগে যেন দুবছৰ আগতে থকা তাৰ মুখৰ সেই সৰলতা আৰু কমনীয়তা এতিয়া আৰু নাই। সি ৰঙা পৰা বিমৰ্ষ চকুহালেৰে অনবৰতে মোলৈ ট-ট-কৈ চাই থকা দেখা যায়। তাৰ এই অৱস্থা দেখি মোৰ কলিজাটো মোচৰ খাই উঠে আৰু সেইসময়তে দুবছৰ আগতে মৃত্যুশয্যাত পৰি থকা তাৰ মাকক মই দিয়া প্ৰতিশ্ৰুতিলৈ মনত পৰে। মানুহ ইমানেই স্বাৰ্থপৰ আৰু ইন্দ্ৰীয়ৰ অধীন যে মাথোঁ কেতিয়াবাহে নিজৰ কৰ্তব্যৰ কথা অনুভৱ কৰে। সেইদিনা, যিদিনা ডাক্তৰে সকলো আশা এৰি দিছিল, তাই কান্দি কান্দি মোক সুধিছিল --- তুমি দ্বিতীয় বিবাহ কৰাবানে? নিশ্চয় কৰাবা। তাৰপাছত স্তম্ভিত হৈ ক’লে, মোৰ ৰামৰ কি হ’ব!! যদি সম্ভৱ হয় তাৰ যত্ন ল’বা।

মই ক’লোঁ --- অ অ, মই কথা দিছোঁ যে মই কেতিয়াও দ্বিতীয় বিবাহ নকৰাওঁ। আৰু ৰামস্বৰূপ--- তুমি তাৰ কথা চিন্তা নকৰিবা; আৰু তুমি কি ভাল নহ’বা নেকি? --- তাই মোৰফালে হাতখন পেলাই দিলে, যেন ক’লে --- বিদায়। দুই মিনিট পিছতে মোৰ চকুৰ সমুখত মোৰ পৃথিৱীখন অন্ধকাৰে ছানি ধৰিলে। ৰামস্বৰূপ মাউৰা হ’ল। দুই-তিনিদিনমান তাক বুকুৰ মাজতে সাবতি ধৰি ৰাখিলোঁ। অৱশেষত ছুটি শেষ হোৱাত তাক মই পিতাইৰ হাতত তুলি দি নিজৰ কামলৈ উভতি গ’লোঁ।

দুই-তিনিমাহমান মনটো বৰ উদাস হৈ থাকিল। চাকৰিটো কৰি আছোঁ, কাৰণ তাৰ বাদে অন্য কোনো উপায় নাই। মনৰ মাজতে বহুতো পৰিকল্পনা কৰিলোঁ। দুই-তিনিবছৰ চাকৰি কৰি টকা-পইচা গোটাই দেশ ভ্ৰমণৰ বাবে ওলাম, এইটো কৰিম, সেইটো কৰিম... এতিয়া ক’তোৱেই যে মনটো নবহে।

ঘৰৰ পৰা নিয়মমাফিক চিঠি আহি থাকিল... আমুক আমুক ঠাইৰ পৰা খা-খবৰ আহিছে, মানুহঘৰ ভাল, ছোৱালীজনীৰ বুদ্ধি প্ৰখৰ আৰু ধুনীয়াও, পুনৰাই এনে ঘৰ-পৰিয়াল নাপাবা। এনেয়োতো কৰাবয়ে লাগিব, কৰায়ে লোৱা। প্ৰতিটো কথাতে মোৰ মতামত সোধা হৈছিল।

কিন্তু ময়ো সমানে সমানে নাকচ কৰি গৈ আছিলোঁ। মই হতভম্ব হৈছিলোঁ --- মানুহে তেওঁৰ বাবে এক সৰগীয় উপহাৰস্বৰূপ তেওঁৰ সুন্দৰী আৰু পতিব্ৰতা পত্নীক ঈশ্বৰে তেওঁৰ পৰা কাঢ়ি লৈ যোৱাৰ পাছত কেনেকৈ দ্বিতীয় বিবাহৰ বাবে সন্মত হ’ব পাৰে!

সময়বোৰ গৈ থাকিল। লাহে লাহে বন্ধু-বান্ধৱবোৰৰ জোৰ-জুলুমবোৰ বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। সিহঁতে ক’বলৈ ধৰিলে --- তিৰোতাবোৰ গিৰিহঁতৰ ভৰিৰ জোতাহে, যেতিয়া এযোৰ ফাটি যায় সলাই লৈ আন এযোৰ পিন্ধিব লাগে। --- ই নাৰীৰ প্ৰতি কেনে এক ভয়ানক অপমানজনক কথা! --- এইবুলি কৈ মই সিহঁতৰ মুখত থিলা লগাই দিছিলোঁ। আমাৰ সমাজখন যিখনৰ ইমানেই সুনাম আছে --- যিখন সমাজে হিন্দু বিধবাসকলক দ্বিতীয় বিবাহ কৰাবলৈ অনুমতি নিদিয়ে, তেনেক্ষেত্ৰত কোনো কুমাৰী ছোৱালীক বিয়া কৰোৱাটো মোৰ বাবেও শোভনীয় নহয়। যেতিয়ালৈকে এই কুপ্ৰথাটো আমাৰ সমাজখনৰ পৰা নাযায় তেতিয়ালৈকে কুমাৰীতো বাদেই কোনো বিধবাকো মই কোনোপধ্যে বিয়া নকৰাওঁ।

মনতে ভাব হ’ল, চাকৰিটো এৰি দিওঁ আৰু এই কথাটোৰে প্ৰচাৰত লাগোঁ। কিন্তু জনগণৰ আগত নিজৰ মনৰ অনুভৱবোৰ কিদৰে ব্যক্ত কৰিম! চিন্তা-ভাৱনাক ব্যৱহাৰিক ৰূপ দিবলৈ, চৰিত্ৰ মজবুত কৰিবলৈ, যি কোৱা যায় তাক কৰি দেখুৱাবলৈ আমি কিমান অসমৰ্থ সেই কথাটো মই তেতিয়াহে বুজি পালোঁ যেতিয়া ছমাহ পাছত মই এজনী কুমাৰী ছোৱালীৰ পাণিগ্ৰহণ কৰিলোঁ।

ঘৰৰ মানুহবোৰে ‘যিহওক কিবাকৈ যে মান্তি হ’ল’ বুলি ভাবি সুখী হৈছিল। আনহাতে সেইদিনাই আমাৰ একে সম্প্ৰদায়ৰ দুই-তিনিগৰাকী পঢ়া-শুনা কৰা আত্মীয়ই হুমকি দিবলৈ ধৰিলে --- তুমি যে কৈছিলা, মই বিধবাকে বিয়া কৰাম, দীঘল দীঘল ব্যাখ্যাবোৰ যে দিছিলা এতিয়া সেই সকলোবোৰ কথা ক’লৈ গ’ল? তোমাৰ আদৰ্শেৰে বাট বুলিবলৈ তুমিতো এটা নিদৰ্শনো নাৰাখিলা। --- মোক যেন কোনোবাই কলহে কলহে পানী ঢালি দিলে। চকু খোল খালে। যৌৱনৰ উছাহতে কি যে কৰি পেলালোঁ! পুৰণি ভাব-চিন্তাবোৰ পুনৰ উথলি উঠিল আৰু আজিও মই সেই চিন্তাধাৰাতে ডুব গৈ আছোঁ।

ভাবিছিলোঁ যে চাকৰ-নাকৰে ল’ৰাটো চম্ভালিব নোৱাৰিব, মহিলাহে এই কামটোৰ বাবে উপযুক্ত হ’ব। বিয়া কৰালে যেতিয়া ঘৈণী ঘৰলৈ আহিব তেতিয়া ৰামস্বৰূপক নিজৰ লগতে ৰাখিব পাৰিম আৰু তাৰ ভালকৈ চোৱা-চিতাও কৰিব পাৰিম; কিন্তু এই সকলোবোৰ কথা ভুলকৈ লিখা আখৰৰ দৰে মচ্ খাই গ’ল। ৰামস্বৰূপক আজি আকৌ গাঁৱলৈ পিতাইৰ ওচৰলৈ পঠিয়াবলৈ বাধ্য হৈছোঁ। কিয়, এই কথাটো আৰু কাৰো পৰা লুকাই থকা নাই। নাৰীয়ে নিজৰ সতীয়া পুতেকক মৰম-চেনেহ কৰাটো একপ্ৰকাৰৰ অসম্ভৱ কথা। বিয়াৰ সময়ত শুনিছিলোঁ যে ছোৱালীজনী বৰ সৎ, আত্মীয়-স্বজনৰ যতন ল’ব আৰু ৰামস্বৰূপক নিজৰ সন্তানৰ দৰে আঁকোৱালি ল’ব; কিন্তু সকলো মিছা কথা। লাগিলে নাৰী যিমানেই মহান অন্তৰৰ নহওক কিয় তেওঁ কেতিয়াও নিজৰ সতীয়া সন্তানক মৰম কৰিব নোৱাৰে।

আৰু মোৰ এই অন্তৰ ভেদি যোৱা দুখ এগৰাকী পবিত্ৰ অন্তৰৰ পত্নীক তেওঁৰ শেষ সময়ত কৰা মোৰ সেই প্ৰতিশ্ৰুতি নৰখাৰ শাস্তি।



(http://www.xahitya.org/2016/04/25/%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B9-%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%80-%E0%A6%AC%E0%A7%B0%E0%A7%8D/ )

Thursday, April 7, 2016

দেউতাই মিছা কথা নকয়


মূল: पापा झूठ नहीं बोलते
(পাপা ঝুথ নহী বোলতে)
দীনদয়াল শৰ্মা

মাক-বাপেকৰ একমাত্ৰ সন্তান সুৰভি; বয়স প্ৰায় এঘাৰ বছৰ, উচ্চতা চাৰি ফুট, ঘূৰণীয়া মুখৰ, ডাঙৰ ডাঙৰ চকুৰ, উজ্জল বৰণৰ, বব কাট চুলিৰ, স্বভাৱগতভাবে চঞ্চল আৰু কথকী।
সুৰভিৰ দেউতাক এখন চৰকাৰী বিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক আৰু তাইৰ মাক এখন ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যাপিকা। এটি সৰু পৰিয়াল আৰু এখন সৰু ঘৰ।

সুৰভি পঞ্চমমানত পঢ়ে। পঢ়াৰ লগতে চিত্ৰাংকণ কৰা, নৃত্য কৰা, সাঁথৰ সোধা, টি ভি চোৱা, সাধু শুনা আৰু দেউতাকৰ পৰা নতুন নতুন কথা শিকাতো তাইৰ ৰাপ আছে।

“দেউতা, আজি তুমি স্কুলৰ পৰা সোনকালে কিয় আহিলা?” নিজৰ স্কুল বেগটো বিচনাত থৈ সুৰভিয়ে সুধিলে।
“এনেয়ে, মাজনী।”
“এনেয়েনো কিয়, দেউতা?”
“এনেয়ে আহি গ’লোঁ, মোৰ ছোৱালীজনীক লগ কৰোঁ বুলি!” কৈ কৈ দেউতাকে সুৰভিক কোঁচত তুলি ল’লে।
“দেউতা, তোমাক মই বৰ ভাল পাওঁ।” সুৰভিয়ে দেউতাকৰ ডিঙিটো দুহাতেৰে মেৰিয়াই ধৰি ক’লে।
“তোকোতো মই বৰ ভাল পাওঁ।”
“বাপেক-জীয়েকৰ মাজত দেখোন বৰ চেনেহা-চেনেহী, আদৰ-সাদৰ হৈ আছে!” সুৰভিৰ মাকে ঘৰলৈ সোমাই আহি ক’লে।
“চাচোন চা সুৰভি, তোৰ মাৰে একেবাৰে ফেপেৰি পাতি আহিছে।” তাইৰ দেউতাকে হাঁহি হাঁহি কথাখিনি কোৱাত তায়ো হাঁহি পেলালে।
“চেনেহীজনীক ইমান মূৰৰ ওপৰত নুতুলিবা।” কৈ কৈ সুৰভিৰ মাকে নিজৰ বেগটো বেৰৰ গজালত আঁৰি থ’লে আৰু আইনাৰ সমুখত থিয় হৈ এখন ডাঙৰ কাকৈৰে নিজৰ চুলিখিনি ঠিক-ঠাক কৰিবলৈ ধৰিলে।
“চাচোন, আহিয়ে মহাৰাণীয়ে সাজোন-কাঁচোনত লাগিল... ভাগৰে-জোগেৰে আহিছোঁ... এটুপিমান চাহ বাকি আনা।”
“মই নো কি এনে জিৰণিখন লৈ আহিছোঁ!”
“মই চাহ বাকোঁগৈ নেকি, দেউতা?” সুৰভিয়ে সুধিলে।
“নালাগে মাজনী, তোৰ মাৰই বাকা কাপেই খাম।”
“মই বাকা কাপ খাবা বাৰু; কিন্তু কেতিয়াবা ছোৱালীজনীকো বাকিবলৈ দিবা। নহ’লে আগলৈ গৈ কি ঘৰত পৰেগৈ কি ঠিকনা আছে!”
“হেৰা, এতিয়াৰ পৰানো কিয় চিন্তা কৰিছা? এতিয়া তাইৰ বয়সেইনো কিমান?”
“উপযুক্ত সময় আৰু বয়স আহিবলৈ কিমান পৰনো বাকী! কিন্তু তুমিতো...!” মাকৰ কথাৰ মাজতে সুৰভিয়ে তপৰাই মাত লগালে, “মোৰ মৰমৰ মা, চাহ মই বাকোঁগৈ।”
“নালাগে মাজনী, তই বহ... চাহতো তোৰ মাৰই বাকা কাপেই খাম।” দেউতাকে মুখৰ হাঁহিটো কোনোৰকম চেপি ৰাখি কথাষাৰ কোৱাত সুৰভিয়েও এমুখ দুষ্টালিৰ হাঁহি লৈ পুনৰ বহি পৰিল।

সুৰভিৰ মাক চাহ বাকিবলৈ আখললৈ যোৱাত তাইৰ বাপেকে অলপ ডাঙৰকৈ ক’লে, “হমম মাজনী, এতিয়া ক’চোন, তোৰ নতুন স্কুলৰ পঢ়া-পাতি ঠিকে চলি আছে নহয়?”
“হয় দেউতা, এইখন স্কুল বৰ ভাল। আটাইকেইগৰাকী শিক্ষক সময়মতে আহে আৰু বৰ ভালকৈ পাঠদান কৰে। হিন্দী পঢ়ুৱাই যে জনক ছাৰ, তেখেতেতো খুব সুন্দৰকৈ কাহিনীও কৈ শুনায়। আজি বিদ্যালয়ত বৰ আমোদজনক ঘটনা এটা হ’ল; বৰ ফূৰ্তি পালোঁ।” চকু টিপিয়াই সুৰভিয়ে ক’লে।
“কেনেকুৱা, মাজনী?”
“আজি নহয় দেউতা, সপ্তম পিৰিয়ডত নহয়... টং-টং-টং-টং ঘণ্টা বজাত আমি সকলোবোৰ ল’ৰা-ছোৱালীয়ে নিজৰ নিজৰ বেগ লৈ বাহিৰলৈ আহি গ’লোঁ। আমি ভাবিছিলোঁ যে আজিৰ বাবে স্কুল ছুটি হৈ গ’ল; কিন্তু বাহিৰলৈ গৈ দেখোঁ ঘটনা আন কিবাহে।”
“বাহিৰতনো কি আছিল?”
“বাহিৰত নহয়... বাহিৰত মোৰ লগৰ কাঞ্চনৰ পেহীয়েকে কাঁহী বজাই আছিল।” হাত জোকাৰি জোকাৰি সুৰভিয়ে ক’লে।
“তাৰপাছত?”
“ইতিমধ্যে ছাৰও আহিছিল আৰু ডাঙৰ ছাৰগৰাকীও আহি গৈছিল। তাৰপাছত আমি সকলোবোৰ ল’ৰা-ছোৱালীয়ে নিজৰ নিজৰ শ্ৰেণীলৈ উভতি গ’লোঁ। দেউতা, তুমি জানানে কাঞ্চনৰ পেহীয়েকে কিয় কাঁহী বজাই আছিল?”
“নাজানো নহয়!”
“কি... ইমানকণো নাজানা... কাঞ্চনৰ নহয়... কাঞ্চনৰ ঘৰলৈ ভায়েক আহিছে... কণমানি ভায়েক।”
“বাৰু।”
“দেউতা, যেতিয়া মই কণমানি আছিলোঁ তেতিয়া মোৰ পেহীয়েও কাঁহী বজাইছিল নহয়নে? দেউতা, কোৱানা... যেতিয়া মই কণমাণি আছিলোঁ তেতিয়া মোৰো পেহীয়ে কাঁহী বজাইছিলনে?”
“অ...আ...হ...হয় হয় মাজনী।”
“দেউতা, ডাঙৰকৈ কোৱাচোন! দেউতা, মোৰ পেহীয়েও কাঁহী বজাইছিলনে?”
“হয় তো... হয়, তোৰ পেহীয়েৰয়ো কাঁহী বজাইছিল, মাজনী।”
“কিন্তু দেউতা, কাঞ্চনে কয় যে যেতিয়া ঘৰলৈ ছোৱালী আহে নহয়, তেতিয়া হেনো কাঁহী নবজায়। দেউতা, এই কথাটো বাৰু শুদ্ধনে?”
“হেৰ মাজনী, কাঞ্চনেনো কি জানে!” সুৰভিক চুমা খাই দেউতাকে মৰমেৰে ক’লে।
“সৰু ছোৱালীজনীৰ আগতনো কিয় মিছা মাতিছা?” চাহৰ পিয়লাটো থৈ সুৰভিৰ মাকে ক’লে। তাকে শুনি সুৰভিয়ে ক’লে, “নহয় মা, দেউতাই মিছা কথা নকয়... মোৰ লগৰ কাঞ্চন যে... তাই একো নাজানে... তাইহে মিছলীয়া। হয়নে দেউতা?”

সুৰভিয়ে এইখিনি সোধা মাত্ৰকে তাইৰ দেউতাকৰ ডিঙিত যেন কিবা এসোপামানে সোপা মাৰি ধৰিলে। তেওঁ জীয়েকক কোঁচত তুলি লৈ ৰুদ্ধ কণ্ঠেৰে ক’লে, “কাঞ্চনেই সত্য মাজনী... কাঞ্চনেই সত্য। মই মাথোঁ তোক সুখী কৰিবলৈহে মিছা মাতিছিলোঁ। মোক ক্ষমা কৰি দে, মাজনী... ক্ষমা কৰি দে!”
                                ******************

(http://www.xahitya.org/2016/04/25/%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%89%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%87-%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%9B%E0%A6%BE-%E0%A6%95%E0%A6%A5%E0%A6%BE-%E0%A6%A8%E0%A6%95%E0%A7%9F-%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%B2/)

Monday, March 28, 2016

দৈনন্দিন: ৯

ভাষাৰ যাদু: 'লৈ' আৰু '-লৈ'ৰ প্ৰয়োগ


ভাষা এটাত আমি দৈনিক নানা ধৰণৰ শব্দ আৰু যতি চিহ্নৰ ব্যৱহাৰ কৰোঁ। এইবাৰ আমি নিতৌ ব্যৱহাৰ কৰি থকা "লৈ" শব্দটোৰ যাদু চাওঁ আহক----

বাক্য এটা লিখোঁতে আমি কিছুমান কথা মন নকৰোঁ। সেয়েহে অজ্ঞাতে কিছুমান শব্দৰ মাজত খালী ঠাই ৰাখি দিওঁ। কিন্তু শব্দ এটাৰ লগত একেলগে যুতি দি লিখা শব্দটো আৰু মাজত খালী ঠাই ৰাখি লিখা সেই একেটা শব্দই বেলেগ বেলেগ ক্ষেত্ৰত প্ৰয়োগ হ'ব পাৰে আৰু তাৰ অৰ্থও বেলেগ হ'ব পাৰে। যেনে:

১/  (ক) তেওঁ কিতাপখন লৈ গ'ল।
     (খ) তেওঁৰ কিতাপখনলৈ চকু গ'ল।

২/ (ক) কেঁচুৱাটোক মাকে কোঁচত লৈ আছে।
    (খ) কেঁচুৱাটো মাকৰ কোঁচলৈ গ'ল।

৩/ (ক) তেওঁ জিৰণি লৈ গ'ল।
    (খ) তেওঁ জিৰণিলৈ গ'ল।

এই উদাহৰণৰ প্ৰথম দুটাৰ দুয়োটা প্ৰথম বাক্যত 'লৈ' শব্দটোৱে বহন কৰা অৰ্থ প্ৰকাশ কৰিছে। আকৌ, তৃতীয় উদাহৰণৰ প্ৰথম বাক্যত ব্যক্তিজনে অলপ জিৰণি লৈ/ বিৰাম লৈ/ বিশ্ৰাম লৈ ক'ৰবালৈ যোৱা অৰ্থ বুজাইছে। আনহাতে, এই উদাহৰণবোৰত দ্বিতীয় বাক্যবোৰত '-লৈ' এটা বিভক্তি। '-লৈ' ৪ৰ্থী বিভক্তিৰ চিন হিচাপে ইয়াত ব্যৱহাৰ হৈছে।


গতিকে ৰাইজ, লিখোঁতে সদায় লিখিব "মই গুৱাহাটীলৈ/বিশ্ববিদ্যালয়লৈ/ ঘৰলৈ যাওঁ" বুলি। "মই গুৱাহাটী লৈ/ বিশ্ববিদ্যালয় লৈ/ ঘৰ লৈ যাওঁ" বুলি নিলিখিব। ইমান প্ৰকাণ্ড চহৰ এখন বা বিশ্ববিদ্যালয় এখন বা ঘৰ এটা আপুনি বা মই নিশ্চয় দাঙি নিব নোৱাৰোঁ। 

সানমিহলি অনুভৱ

বিষয়: নাৰী

(১)

দিল্লীৰ হোলি বৰ বেয়া পাওঁ। প্ৰায় দহ দিনমান আগৰ পৰা বেলুনত পানী বা ৰং মিহলি পানী ভৰাই ৰাষ্টাৰে চিনাকি-অচিনাকি যিয়েই যায় সকলো মানুহৰ গালৈ দলি মাৰে। গাত পানী ভৰ্তি বেলুন পৰাজনেহে বুজি পায় সেইটো আহি গাত লাগিলে কিমান চেংচেঙাই যায়। যন্ত্ৰণাখিনি কাটি কৰি থ'লেও বেলুনটো ফাটি যে কাপোৰ তিয়াই সেয়া আৰু বিৰক্তিকৰ। তাতে দিল্লীৰ উতনুৱাখিনিৰ লক্ষ্য আকৌ ছোৱালীবোৰ আৰু ছোৱালীৰ স্পৰ্শকাতৰ ঠাইবোৰ। যেন সেই ঠাইখিনিলৈ বেলুন এটা মাৰি ফুটাব পাৰিলেই জীৱনৰ লক্ষ্য পূৰ্ণ হয়, যেন বহুদিনীয়া হাবিয়াস পূৰ্ণ হয় সিহঁতৰ চকুৱে-মুখে সেই ভাব-ভংগী। মুঠৰ ওপৰত সিহঁতৰ বাবে ই এটা বিকৃত মানসিক প্ৰাপ্তি আৰু প্ৰশান্তি।

(২)

মোৰ বান্ধবী আৰু মই প্ৰায়ে ভেলপুৰী খোৱা দোকানখনৰ মালিকজনৰ বয়স প্ৰায় ষাঠিৰ ওচৰা-ওচৰি। সদায় চাফা বগা কূৰ্তা-পায়জামা পিন্ধে। আজিও আমি তালৈ গৈ তেখেতক ভেলপুৰী দিবলৈ কৈ দুয়োজনীয়ে কথা পাতি আছিলোঁ। কথাৰ মাজত ওলাল আচলতে হোলি কোন দিনা? কালিলৈ নে পৰহিলৈ? ক'লোঁ, "কালিলৈ হোলিকা দহন।" আমাৰ কথা শুনি থকা তেখেতে লগে লগে মাত দিলে, "ৱো ভি বুৰি বাত হেয়।" আমি দুয়ো অবাক হৈ তেখেতৰ মুখলৈ চালোঁ। তেখেতে আকৌ ক'লে, "হোলিকা এক ফিমেল থী। ঔৰতকো জলানা অচ্ছি বাত নহী হেয়। হা, উচনে এক খতা কি থী। তো উচী কাৰণচে ইতনে চাল চে উচকো লোগ জলাতে আ ৰহে হে। তো অব বচ ভী কৰো। অউৰ কিতনা চজা দোগে উচে? ইতনে চাল চে তো জলতী আ ৰহী হে। অব চে বন্ধ হোনা চাহিয়ে।" আমি দুয়ো ভেলপুৰী লৈ ঘূৰি অহাৰ বাটত ক'লোঁ, "আধুনিক মনৰ মানুহ।"

(৩)

সমাজত নাৰীৰ স্থান কি? নাৰীৰ স্থান পুৰুষৰ ভৰিৰ তলুৱাত নে হৃদয়ত? নাৰী পুৰুষৰ ভৰিৰ জোতা নে কান্ধত কান্ধ মিলাই, খোজত খোজ মিলাই আগুৱাই যোৱা সহযাত্ৰী? সমাজত নাৰী সুৰক্ষিত নে? দেখাক দেখি এইবোৰ প্ৰশ্ন মনলৈ আহিলেও আজিৰ সময়ত নাৰীৰ স্থান যথেষ্ট ভাল। সচৰাচৰ অহা এটা অভিযোগ, পুৰুষে নাৰীক শোষণ কৰে। কিন্তু নাৰীয়েও নাৰীক শোষণ কৰে। পুৰুষে যদি পুৰুষ হৈ নাৰীৰ সুবিধা লয়, এনে কিছুমান নাৰীও আছে যিয়ে নিজে নাৰী হোৱাৰ সুবিধা লয়। কিছুমান এনে নাৰী আছে যিয়ে নিজে নাৰী হোৱাৰ বিনিময়ত স্বামী আৰু তেওঁৰ ঘৰখনৰ ওপৰত যৌতুক বিচৰাৰ মিছা অভিযোগ আনি আইনৰ সহায় লয়, টকা-পইচা সৰকায়। কিছুমান নাৰীয়ে নিজে নাৰী হোৱাৰ বিনিময়ত নিজৰ অভীষ্ট সিদ্ধি নহ'লে বা নিজৰ অভীষ্ট পূৰ্ণ কৰিবলৈ পুৰুষ সহকৰ্মী বা যিকোনো পুৰুষৰ ওপৰত যৌন নিৰ্যাতনৰ অভিযোগ দি দিব পাৰে। যি ক্ষেত্ৰত নাৰীয়ে নিজে নাৰী হোৱাৰ সুবিধা লয়, তাত পুৰুষৰ স্থান ক'ত?

সাৰাংশ:


য'ত কিছুমান নাৰীয়ে নিজে নাৰী হোৱাৰ সুবিধা ল'য় তাতেই নাৰীক সন্মান যঁচা সেই ভেলপুৰী বেচা মানুহজনো আছে। য'ত ষাঠিৰ দেওনা গৰকা বা গৰকিবলৈ যোৱা মানুহগৰাকীয়ে হোলিকা নাৰী আছিল বাবেই হোলিকা দহন বন্ধ হোৱা উচিত বুলি কয় তাতেই আকৌ হোলিৰ নামত উদণ্ড যুৱকবোৰে ছোৱালীৰ স্পৰ্শকাতৰ ঠাইলৈ পানীৰে ভৰা বেলুন মাৰি অমানুষিক আনন্দত উত্ৰাৱল হয়।

(২২/০৩/২০১৬)


(http://www.xahitya.org/2016/04/20/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A7%9F-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%80-%E0%A6%AC%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%A8/)

Monday, March 21, 2016

মৃগতৃষ্ণা আৰু অৱচেতনৰ সাধু

মৃগতৃষ্ণা আৰু অৱচেতনৰ সাধু

বহুতো কথা
তেওঁৰ ডিঙিৰ কাষত লকলকাই থাকে
বহুদিনৰ মৌনতা ভাঙি
ওলাই আহিব খোজে কথাবোৰ

কথা চহকী দিনবোৰত
তেওঁৰ মনৰ মানুহ তেওঁৰ কাষত নাছিল
মানুহ থাকিলেও সময় নাছিল

তেওঁ বিদ্ৰোহ কৰিছিল
মানুহ আৰু সময়ৰ প্ৰতি
হাতত নিচান লৈ তেওঁৰ মৌন সমদল
সিদিনা মনৰ মানুহো আছিল
আৰু সময়ো আছিল
নাছিল কথা চহকী দিনবোৰ


মৌনতাৰ অন্তত

কথাৰ নৈ
চিনাকি-অচিনাকি মুখবোৰৰ মাজত সদাব্যস্ত তেওঁ
শংকাৰ ডাৱৰ কেতিয়াবা বৰষুণ হৈ নামে
মুহূৰ্তৰ বিৰতিত বৰষুণবোৰো ভাপ হৈ উৰে


কথাবোৰ লকলকাই থাকে

লকলকাই থকা কথাৰে বাৰিষাৰ বান নামে
চিনাকি-অচিনাকি মুখবোৰৰ মাজত
তেওঁ নিজকে হেৰুৱাই পেলায়
আৰু আমি বিচাৰি ফুৰোঁ তেওঁক
তেওঁ ঘূৰি ফুৰা তেওঁৰ আপোন আমাৰ অচিন পৃথিৱীত
আমাৰ খোজবোৰ কঁপি উঠে
খোজে প্ৰতি পিচলি পৰাৰ ভয়


কথা চহকী দিনবোৰ ঘূৰি আহে

এইবাৰ মনৰ মানুহো আছিল
সময়ো আছিল
কিন্তু আমাৰ বাবে নাছিল তেওঁ...


(http://www.xahitya.org/2016/04/25/%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%97%E0%A6%A4%E0%A7%83%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%A3%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%85%E0%A7%B1%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%A8%E0%A7%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%BE/)