Pages

Friday, September 27, 2019

ভূগোল

চন্দ্ৰধৰ শৰ্মা গুলেৰীৰ “ভূগোল”
অনুবাদ: মিতালী নাৰায়ণি

বিদ্যালয় পৰিদৰ্শন কৰিবলৈ পৰিদৰ্শক আহিব বুলি এগৰাকী শিক্ষকে বৰ ভয় খালে আৰু তেওঁ শ্ৰেণীটোৰ আটাইবোৰ বিদ্যাৰ্থীক ভূগোল মুখস্থ কৰাবলৈ ধৰিলে। ক’বলৈ ধৰিলে যে পৃথিৱী গোলাকাৰ। যদি পৰিদৰ্শকে আহি সোধে যে পৃথিৱীৰ আকাৰ কেনেকুৱা আৰু তোমালোকৰ যদি মনত নপৰে তেন্তে মই লাহেকৈ চাধাৰ টেমাটো উলিয়াই দেখুৱাম, সেইটো চাই তোমালোকে উত্তৰ দিবা। শিক্ষকগৰাকীৰ চাধাৰ টেমাটো গোলাকাৰ আছিল।

পৰিদৰ্শকে আহি এজন ছাত্ৰক সেইটো প্ৰশ্নকে সুধিলে আৰু ছাত্ৰজনে খুব উৎকণ্ঠাৰে শিক্ষকৰ মুখলৈ চালে। শিক্ষকগৰাকীয়ে জেপৰ পৰা চাৰিকোণীয়া টেমা এটা উলিয়ালে। সিদিনা ভুলতে আনটো টেমা আহি গৈছিল। ল’ৰাজনে ক’লে, “বুধবাৰে পৃথিৱীৰ আকাৰ চাৰিকোণীয়া হয় আৰু বাকী দিনবোৰত গোল।
********************

গালি


চন্দ্ৰধৰ শৰ্মা গুলেৰীৰ "গালি"
অনুবাদ: মিতালী নাৰায়ণি

এখন গাঁৱত বৰযাত্ৰীসকল ভোজন কৰিবলৈ বহিল। সেইসময়ত সাধাৰণতে কইনা পক্ষৰ মহিলাসকলে বৰযাত্ৰীক গালি পাৰি গীত গায়। কিন্তু গালিৰ গীত গোৱা নুশুনি বৰযাত্ৰী সুধাকৰে বৰ সন্তোষ পালে। তেওঁ গাঁৱৰ এগৰাকী বয়োজ্যেষ্ঠ মানুহক ক’লে, “ইয়াত ইমান উন্নতি হোৱা দেখি বৰ সুখ পালোঁ।”

বুঢ়া মানুহজনে ক’লে, “হয় চাহাব, উন্নতি হৈয়ে আছে। আগতে অমুকক তমুকৰ লগত সাঙুৰি, তমুকক ভুচুকৰ লগত সাঙুৰি গালিৰ গীত গোৱা হৈছিল। তাকে মতা-তিৰোতাই শুনিছিল আৰু হাঁহিছিল। এতিয়া ঘৰে ঘৰে সেইবোৰ কথায়ে সঁচা হৈ পৰিছে। এতিয়া গালিৰ গীত গোৱা মানে ওপৰলৈ থুৱাই নিজৰ মুখত পেলোৱাৰ দৰে হয়। সেইবাবেইতো মানুহবোৰে আন্দোলন কৰে যে গালিবোৰ বন্ধ হওক; কাৰণ সেইবোৰে ঘূৰি আহি নিজকে বিন্ধে।”
**********************

Tuesday, July 2, 2019

জোনৰ নামত নাখাবা শপত





একলা একলাকৈ বাঢ়ি অহা জোন!

ৰাতিৰ বুকুত জোনৰ মৰম
অবোধ কিশোৰীৰ দৰে ৰাতি
অযুত তৰালিৰ বুজনি নামানি
বাৰে বাৰে জোনৰ প্ৰেমত পৰে
প্ৰথম প্ৰেমত পৰা কিশোৰীৰ দৰে
....

ছলনাময়ী জোন!!

আশাবোৰ বাঢ়ি যায়
চন্দ্ৰকলাৰ দৰে
ৰাতিৰ বুকুত পূৰ্ণিমাৰ জোন
....

বিশ্বাসঘাতক জোন!!!

আশাবোৰত পোহৰ সিঁচা দিনবোৰতে
আঁতৰি যায়
ৰাতিৰ বুকুত অমানিশাৰ উচুপনি
....
----------------------------------
(জানুৱাৰী, ২০১১)

সাগৰখন ইয়ালৈ আনিব পৰা হ'লে!


সঁচাকৈ সাগৰখন ইয়ালৈ আনিব পৰা হ'লে!
তোমাৰ বুকুৰ হালধীয়া চোলাটো খুলি
পিন্ধাই দিলোঁহেঁতেন
মুঠি ভৰাই সাগৰীয় নীলা....

অবোধ কিশোৰ-কিশোৰীৰ দৰে
দেও দি ফুৰিম সাগৰৰ পাৰে পাৰে
বহুদূৰলৈ আগুৱাই যাম আমি
শামুকৰ পেটত মুকুতা বিচাৰি

সাগৰৰ বালি আৰু এটি জোনাকী ৰাতি
ঢৌবোৰে কৈ যাব মনৰ খবৰ
মোৰ দুচকুৰ লুণীয়াবোৰ মোহাৰি

সাগৰখনকে ওভতাই দিবাহি তুমি
ওঁঠত ফুলাই তুলিবাহি----
ৰামধেনুৰ বোল

তোমাৰ দুচকুৰ সুৰুযমূখী শিপাই যাব----
মোৰ হৃদয়লৈ
সাগৰখন ইয়ালৈ অহা হ'লে খুব ভাল হ'ব....
***************
(ছেপ্টেম্বৰ, ২০১১)


বৰষুণৰ এমুঠি কবিতা :



কবিতা (১)

এজাক বৰষুণ ৰৈ আছে মোলৈ মোৰ ঘৰৰ জপনামুখত....
মন্দাক্রান্তা, ওপচাই দিবাহি হৃদয়ত মোৰ----
মোৰ প্রিয় সেউজীয়া....

কবিতা (২)

মুঠি ভৰাই চপাই অনা ভাগৰত
সিঁচিব পাৰি নেকি দুচকুত
ৰূপকোঁৱৰৰ সাধু....

কবিতা (৩)

মাথো এটি নিশাৰ স্বপ্নহৈ নাহিবা তুমি
মোৰ কাজল-কলা দুচকুৰ কাজল ধুই নিবলৈ
বৰষুণ....

 কবিতা (৪)

মধুমালতী নিশাতো যে
দুচকুত মোৰ
তন্দ্রাৰ আৱেশ....

কবিতা (৫)

বৰষুণ, মোৰ দুচকুৰ কাজলবোৰ গলাই নি
আঁকিবা নেকি তুমি
ৰং হেৰুওৱা হৃদয়ৰ গাঁথা....

 কবিতা (৬)

মোৰ কাজল-কলা দুচকুত জুমি জুমি চাই
জুখিব খুজিছিলা নেকি মোৰ---- ভালপোৱা
বৰষুণ....

 কবিতা (৭)

ৰূপকোঁৱৰ মোৰ
তোমাৰ দেশতেই মোৰ আইতাৰ সাধ
দীঘলঠেঙীয়াৰো তাতেই বাস....

 কবিতা (৮)

বৰনৈখন বৰষুণত তিতি জুৰুলি-জুপুৰি হোৱা পৰত
এইবাৰ আমি নাওখেলৰ গীত গাম
চপচপীয়া হব আমাৰ সোণালী পথাৰ....
-------------------------------------------
(১০জুন, ২০১১)

জোনাকৰ এমুঠি কবিতা

(১)

লাইটবোৰ নুমুৱাই
খিড়িকীবোৰ খুলি দিছোঁ
এছাটি শান্ত স্নিগ্ধ জোনাক
সোমাই আহিছে মোৰ ঘৰলৈ
আজি মোৰ ঘৰলৈ আলহী হৈ আহিছে
ৰূপালী জোনাক

(২)

তোমাৰ অপেক্ষাত
গাভৰু হৈছে মোৰ চহৰ
কাতিৰ কুঁৱলীৰ চাদৰৰে
মেৰিয়াই ধৰিছে
মোৰ ভৰুণ চহৰৰ সেউজ হিয়া

(৩)

নিজৰি নিজৰি বয়
গলি যোৱা জোনাকবোৰ
হৃদয়ত নিগৰে ভগীৰথী গংগা

তৰাফুলা সাঁকোৰ বাট
জোনৰ দেশলৈ

(৪)

তৰাবোৰে সাধু ক
জোনাকত লহৰ তুলি
নিয়ৰৰ সতে লুকা-ভাকু খেলিব

(৫)

জোনাকবোৰ গলি গলে
আকাশত সপ্তর্ষিয়ে সভা পাতে
ৰজনীগন্ধাই তিয়াই যায়
সপ্তর্ষিৰ কাপ-মৈলাম

টোপে টোপে সৰি পৰে জোনাক

(৬)

ধুমুহা আহিলেও আহক
তুমি মাথোঁ সপোনবোৰ ভাঙি যাবলৈ নিদিবা
এতিয়াও যে লিখা হোৱা নাই
এমুঠি জোনাকৰ কবিতা

(৭)

শাৰদী হৃদয়ৰ
অভিমানৰ বাট কাটি
জোনাকৰ এপিয়লাত ডুব যাব
মোৰ উন্মনা চহৰৰ নিসংগতাবোৰ!

আৰু সপ্তর্ষিয়ে পহৰা দিয়া আকাশত
অনুৰাগৰ ওৰণি খহি
লমালমে ফুলি উঠিব
সুৰুযমুখী হাঁহি
**************
(২০১৩)

Tuesday, June 25, 2019

সাধুবাবাৰ ভোগ


মূল: মুন্সী প্ৰেমচন্দৰ “বাবাজী কা ভোগ”
অনুবাদ: মিতালী নাৰায়ণি

ৰামধন গৰখীয়াৰ দুৱাৰমুখত এজন সাধুবাবা উপস্থিত হৈ ক’লে, “বাচা, তোৰ কল্যাণ হওক! সাধু-সন্যাসীক কিবা অলপ দক্ষিণা দে৷” ৰামধনে গৈ ঘৈণীয়েকক ক’লে, “দুৱাৰমুখত এজন সাধুবাবা ৰৈ আছে, তেওঁক কিবা অলপ দি দে গৈ৷”

ৰামধনৰ ঘৈণীয়েকে বাচন মাজি  মাজি “আজিৰ সাজত কি ৰান্ধিব, ঘৰত এটা খুদ-কণো নাই” - সেই চিন্তাতে বিভোৰ হৈ আছিল৷ চ’তৰ মাহ আছিল যদিও ইয়াত দিন-দুপৰতে চৌদিশ অন্ধকাৰময় হৈ গৈছিল৷ হিচাপৰ মূৰত আটাইখিনি উৎপাদন শেষ হৈ থাকিল৷ আধা মহাজনে নিলে আৰু আধা জমিদাৰৰ বহতীয়াই আদায় কৰিলেl তুঁহ বেছিহে কিবাকৈ বেপাৰীৰ ঋণমুক্ত হ’ল৷ মাত্ৰ সামান্য এটা অংশহে সিহঁতৰ হাতলৈ আহিল৷ তাকে চ’ৰি-বানি কোনোমতে একমোনমান কণ ওলাইছিল৷ সেইখিনিৰে কিবাকৈ চ’তৰ মাহটোহে পাৰ হ’ল৷ এতিয়া আগলৈ কি হ’ব, বলধহালে কি খাব, ঘৰৰ প্ৰাণীকেইটাই কি খাব সেয়া ঈশ্বৰেহে জানে৷ কিন্তু দুৱাৰমুখত সাধুবাবাজন আহি উপস্থিত হৈছে, তেওঁকনো কেনেকৈ নিৰাশ কৰি ওভোটাই পঠিয়ায়, নিজৰ মনটোকেনো কেনেকৈ বুজাব!

ঘৈণীয়েকে ক’লে - কিনো দিওঁ, একোৱে নাই দেখোন!

ৰামধন - যাচোন, গৈ টেকেলীকেইটা চা গৈ৷ আটা-চাটা কিবা পালে লৈ আহ৷

ঘৈণীয়েকে ক’লে – টেকেলীকেইটা জাৰি-জোকাৰিয়ে কালি পাগৰ জুইকুৰা ধৰিছিলোঁ৷ এতিয়া তাতনো ক’ৰ পৰা কি থাকিব?

ৰামধন – কিন্তু বাবাক ঘৰত একো নাই বুলিতো মই ক’ব নোৱাৰিম৷ কাৰোবাৰ ঘৰৰ পৰা খুজি আনগৈ৷

ঘৈণীয়েক – যাৰ পৰা আগতে ধাৰলৈ বস্তু খুজি আনিছিলোঁ তেওঁলোকৰ ধাৰ মাৰিব পৰা হোৱাই নাই, এতিয়া আকৌ কোনখন মুখ লৈ খুজিবলৈ যাওঁ?

ৰামধন – ঈশ্বৰৰ বাবে কিবা অলপ আগ কৰি থৈ দিছিলি নহয়, তাকে আন, দি আহোঁগৈ৷

ঘৈণীয়েক – তেন্তে ঈশ্বৰৰ পূজা কিহেৰে কৰিম?

ৰামধন – ঈশ্বৰেতো খুজিবলৈ নাহে৷ কিবা থাকিলে পূজা কৰিবি, একো নাথাকিলে নকৰিবি৷

ঘৈণীয়েক – কিন্তু আগ কৰি থোৱা সামগ্ৰীও অলপহে আছে৷ বেছিতকৈ বেছি আধা সেৰমানহে হ’ব৷ ইয়াৰ পাছত কোনো সাধু-সন্যাসী নাহিব নেকি? তেওঁকোতো তেতিয়া নিৰাশ কৰিব লাগিব!

ৰামধন – অন্ততঃ এতিয়াৰ বিপদটো পাৰ হ’ব, পাছৰটো পাছত দেখা যাব৷

ঘৈণীয়েকে ৰাগে-তাপে উঠিল আৰু এটা অকণমানি হাণ্ডি উলিয়াই আনিলে৷ তাত টানিমানি আধাসেৰমান আটা আছিল৷ সেই ঘেঁহুৰ আটাখিনি খুব যত্ন কৰি ঈশ্বৰ পূজনৰ বাবে ৰখা হৈছিল৷ ৰামধনে কিছুপৰ থিয় হৈ ভাবি থাকিল, তাৰপাছত আটাখিনি এটা বাটিত উলিয়াই বাহিৰলৈ আহিল আৰু সাধুজনৰ মোনাখনত বাকি দিলে৷

সাধুজনে আটাখিনি লৈ ক’লে- বাচা, আজি সাধু ইয়াতে থাকিব৷ সামান্য দাইল দিলে সাধুৰ ভোগৰ যোগাৰখিনি হৈ গ’লহেঁতেন!

ৰামধনে ভিতৰলৈ গৈ ঘৈণীয়েকক ক’লে৷ ভাগ্যে ঘৰত দাইল আছিল৷ ৰামধনে দাইল, নিমখ আৰু চৌকাৰ জুই ধৰিবলৈ গোবৰ-খুঁটি (শুকান গোবৰ) কিছুমান গোটাই দিলে৷ তাৰপাছত কুঁৱাৰ পৰা পানী তুলি দিলে৷ সন্যাসীজনে বৰ যত্নেৰে আটাৰ লাড়ুবোৰ তৈয়াৰ কৰিলে, দাইল ৰান্ধিলে, জোলোঙাৰ পৰা আলু উলিয়াই মছমছীয়াকৈ ভাজিলে৷ যেতিয়া সকলোখিনি সামগ্ৰী তৈয়াৰ হৈ গ’ল তেতিয়া তেওঁ ৰামধনক ক’লে – বোপাই, ঈশ্বৰক ভোগ আগবঢ়াবলৈ অকণমান ঘিঁ লাগিছিল৷ চৌকা-পাগঘৰ পবিত্ৰ নহ’লে ভোগ কেনেকৈ আগবঢ়াওঁ?

ৰামধন – বাবা, ঘৰত ঘিঁ নাই৷

সাধু – বাচা, ঈশ্বৰে দিয়াত তোৰ বহুত আছে৷ এনে কথা নক’বি অন্ততঃ!

ৰামধন – প্ৰভু, মোৰ গাই-ম’হ একো নাই৷

সাধু – ঘৰৰ মালিকনীক ক’চোন গৈ, যা৷

ৰামধনে গৈ ঘৈণীয়েকক ক’লে – ঘিঁ লাগে হেনো! ক’বলৈ গ’লে ভিক্ষা কিন্তু ঘিঁ অবিহনে সকলো মিছা৷

ঘৈণীয়েক – তেন্তে এইখিনি দাইলৰে অলপমান নি বেপাৰীক দি সলাই তাৰ পৰা ঘিঁ আনি দিয়াগৈ৷ সকলোখিনি কৰিছাই যেতিয়া এইকণৰ বাবেনো তেওঁক কিয় অসন্তোষ দিব লাগে?

ঘিঁ আহিল৷ সাধুবাবাই শালগ্ৰাম উলিয়ালে, টিলিঙা বজালে আৰু ভোগ আগবঢ়াবলৈ বহি ল’লে৷ তেওঁ উদৰ পূৰাই খালে আৰু তাৰপাছত পেটত হাত ফুৰাই ফুৰাই দুৱাৰমুখতে বাগৰ দিলে৷ ৰামধনে কাঁহী, মাটিৰ কেৰাহী, হেতা আদি সামৰি মাঁজিবলৈ ঘৰলৈ তুলি লৈ গ’ল৷ সিদিনা 
ৰামধনৰ ঘৰৰ চৌকাত ভাতৰ চৰু নুঠিল৷ মাথোঁ দাইল সিজাই পি খালে৷ ৰামধনে বাগৰ দিবলৈ গৈ ভাবিবলৈ ধৰিলে – মোতকৈ দেখোন ইয়াৰে ভাল!
***********************