Pages

Monday, March 28, 2016

দৈনন্দিন: ৯

ভাষাৰ যাদু: 'লৈ' আৰু '-লৈ'ৰ প্ৰয়োগ


ভাষা এটাত আমি দৈনিক নানা ধৰণৰ শব্দ আৰু যতি চিহ্নৰ ব্যৱহাৰ কৰোঁ। এইবাৰ আমি নিতৌ ব্যৱহাৰ কৰি থকা "লৈ" শব্দটোৰ যাদু চাওঁ আহক----

বাক্য এটা লিখোঁতে আমি কিছুমান কথা মন নকৰোঁ। সেয়েহে অজ্ঞাতে কিছুমান শব্দৰ মাজত খালী ঠাই ৰাখি দিওঁ। কিন্তু শব্দ এটাৰ লগত একেলগে যুতি দি লিখা শব্দটো আৰু মাজত খালী ঠাই ৰাখি লিখা সেই একেটা শব্দই বেলেগ বেলেগ ক্ষেত্ৰত প্ৰয়োগ হ'ব পাৰে আৰু তাৰ অৰ্থও বেলেগ হ'ব পাৰে। যেনে:

১/  (ক) তেওঁ কিতাপখন লৈ গ'ল।
     (খ) তেওঁৰ কিতাপখনলৈ চকু গ'ল।

২/ (ক) কেঁচুৱাটোক মাকে কোঁচত লৈ আছে।
    (খ) কেঁচুৱাটো মাকৰ কোঁচলৈ গ'ল।

৩/ (ক) তেওঁ জিৰণি লৈ গ'ল।
    (খ) তেওঁ জিৰণিলৈ গ'ল।

এই উদাহৰণৰ প্ৰথম দুটাৰ দুয়োটা প্ৰথম বাক্যত 'লৈ' শব্দটোৱে বহন কৰা অৰ্থ প্ৰকাশ কৰিছে। আকৌ, তৃতীয় উদাহৰণৰ প্ৰথম বাক্যত ব্যক্তিজনে অলপ জিৰণি লৈ/ বিৰাম লৈ/ বিশ্ৰাম লৈ ক'ৰবালৈ যোৱা অৰ্থ বুজাইছে। আনহাতে, এই উদাহৰণবোৰত দ্বিতীয় বাক্যবোৰত '-লৈ' এটা বিভক্তি। '-লৈ' ৪ৰ্থী বিভক্তিৰ চিন হিচাপে ইয়াত ব্যৱহাৰ হৈছে।


গতিকে ৰাইজ, লিখোঁতে সদায় লিখিব "মই গুৱাহাটীলৈ/বিশ্ববিদ্যালয়লৈ/ ঘৰলৈ যাওঁ" বুলি। "মই গুৱাহাটী লৈ/ বিশ্ববিদ্যালয় লৈ/ ঘৰ লৈ যাওঁ" বুলি নিলিখিব। ইমান প্ৰকাণ্ড চহৰ এখন বা বিশ্ববিদ্যালয় এখন বা ঘৰ এটা আপুনি বা মই নিশ্চয় দাঙি নিব নোৱাৰোঁ। 

সানমিহলি অনুভৱ

বিষয়: নাৰী

(১)

দিল্লীৰ হোলি বৰ বেয়া পাওঁ। প্ৰায় দহ দিনমান আগৰ পৰা বেলুনত পানী বা ৰং মিহলি পানী ভৰাই ৰাষ্টাৰে চিনাকি-অচিনাকি যিয়েই যায় সকলো মানুহৰ গালৈ দলি মাৰে। গাত পানী ভৰ্তি বেলুন পৰাজনেহে বুজি পায় সেইটো আহি গাত লাগিলে কিমান চেংচেঙাই যায়। যন্ত্ৰণাখিনি কাটি কৰি থ'লেও বেলুনটো ফাটি যে কাপোৰ তিয়াই সেয়া আৰু বিৰক্তিকৰ। তাতে দিল্লীৰ উতনুৱাখিনিৰ লক্ষ্য আকৌ ছোৱালীবোৰ আৰু ছোৱালীৰ স্পৰ্শকাতৰ ঠাইবোৰ। যেন সেই ঠাইখিনিলৈ বেলুন এটা মাৰি ফুটাব পাৰিলেই জীৱনৰ লক্ষ্য পূৰ্ণ হয়, যেন বহুদিনীয়া হাবিয়াস পূৰ্ণ হয় সিহঁতৰ চকুৱে-মুখে সেই ভাব-ভংগী। মুঠৰ ওপৰত সিহঁতৰ বাবে ই এটা বিকৃত মানসিক প্ৰাপ্তি আৰু প্ৰশান্তি।

(২)

মোৰ বান্ধবী আৰু মই প্ৰায়ে ভেলপুৰী খোৱা দোকানখনৰ মালিকজনৰ বয়স প্ৰায় ষাঠিৰ ওচৰা-ওচৰি। সদায় চাফা বগা কূৰ্তা-পায়জামা পিন্ধে। আজিও আমি তালৈ গৈ তেখেতক ভেলপুৰী দিবলৈ কৈ দুয়োজনীয়ে কথা পাতি আছিলোঁ। কথাৰ মাজত ওলাল আচলতে হোলি কোন দিনা? কালিলৈ নে পৰহিলৈ? ক'লোঁ, "কালিলৈ হোলিকা দহন।" আমাৰ কথা শুনি থকা তেখেতে লগে লগে মাত দিলে, "ৱো ভি বুৰি বাত হেয়।" আমি দুয়ো অবাক হৈ তেখেতৰ মুখলৈ চালোঁ। তেখেতে আকৌ ক'লে, "হোলিকা এক ফিমেল থী। ঔৰতকো জলানা অচ্ছি বাত নহী হেয়। হা, উচনে এক খতা কি থী। তো উচী কাৰণচে ইতনে চাল চে উচকো লোগ জলাতে আ ৰহে হে। তো অব বচ ভী কৰো। অউৰ কিতনা চজা দোগে উচে? ইতনে চাল চে তো জলতী আ ৰহী হে। অব চে বন্ধ হোনা চাহিয়ে।" আমি দুয়ো ভেলপুৰী লৈ ঘূৰি অহাৰ বাটত ক'লোঁ, "আধুনিক মনৰ মানুহ।"

(৩)

সমাজত নাৰীৰ স্থান কি? নাৰীৰ স্থান পুৰুষৰ ভৰিৰ তলুৱাত নে হৃদয়ত? নাৰী পুৰুষৰ ভৰিৰ জোতা নে কান্ধত কান্ধ মিলাই, খোজত খোজ মিলাই আগুৱাই যোৱা সহযাত্ৰী? সমাজত নাৰী সুৰক্ষিত নে? দেখাক দেখি এইবোৰ প্ৰশ্ন মনলৈ আহিলেও আজিৰ সময়ত নাৰীৰ স্থান যথেষ্ট ভাল। সচৰাচৰ অহা এটা অভিযোগ, পুৰুষে নাৰীক শোষণ কৰে। কিন্তু নাৰীয়েও নাৰীক শোষণ কৰে। পুৰুষে যদি পুৰুষ হৈ নাৰীৰ সুবিধা লয়, এনে কিছুমান নাৰীও আছে যিয়ে নিজে নাৰী হোৱাৰ সুবিধা লয়। কিছুমান এনে নাৰী আছে যিয়ে নিজে নাৰী হোৱাৰ বিনিময়ত স্বামী আৰু তেওঁৰ ঘৰখনৰ ওপৰত যৌতুক বিচৰাৰ মিছা অভিযোগ আনি আইনৰ সহায় লয়, টকা-পইচা সৰকায়। কিছুমান নাৰীয়ে নিজে নাৰী হোৱাৰ বিনিময়ত নিজৰ অভীষ্ট সিদ্ধি নহ'লে বা নিজৰ অভীষ্ট পূৰ্ণ কৰিবলৈ পুৰুষ সহকৰ্মী বা যিকোনো পুৰুষৰ ওপৰত যৌন নিৰ্যাতনৰ অভিযোগ দি দিব পাৰে। যি ক্ষেত্ৰত নাৰীয়ে নিজে নাৰী হোৱাৰ সুবিধা লয়, তাত পুৰুষৰ স্থান ক'ত?

সাৰাংশ:


য'ত কিছুমান নাৰীয়ে নিজে নাৰী হোৱাৰ সুবিধা ল'য় তাতেই নাৰীক সন্মান যঁচা সেই ভেলপুৰী বেচা মানুহজনো আছে। য'ত ষাঠিৰ দেওনা গৰকা বা গৰকিবলৈ যোৱা মানুহগৰাকীয়ে হোলিকা নাৰী আছিল বাবেই হোলিকা দহন বন্ধ হোৱা উচিত বুলি কয় তাতেই আকৌ হোলিৰ নামত উদণ্ড যুৱকবোৰে ছোৱালীৰ স্পৰ্শকাতৰ ঠাইলৈ পানীৰে ভৰা বেলুন মাৰি অমানুষিক আনন্দত উত্ৰাৱল হয়।

(২২/০৩/২০১৬)


(http://www.xahitya.org/2016/04/20/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A7%9F-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%80-%E0%A6%AC%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%A8/)

Monday, March 21, 2016

মৃগতৃষ্ণা আৰু অৱচেতনৰ সাধু

মৃগতৃষ্ণা আৰু অৱচেতনৰ সাধু

বহুতো কথা
তেওঁৰ ডিঙিৰ কাষত লকলকাই থাকে
বহুদিনৰ মৌনতা ভাঙি
ওলাই আহিব খোজে কথাবোৰ

কথা চহকী দিনবোৰত
তেওঁৰ মনৰ মানুহ তেওঁৰ কাষত নাছিল
মানুহ থাকিলেও সময় নাছিল

তেওঁ বিদ্ৰোহ কৰিছিল
মানুহ আৰু সময়ৰ প্ৰতি
হাতত নিচান লৈ তেওঁৰ মৌন সমদল
সিদিনা মনৰ মানুহো আছিল
আৰু সময়ো আছিল
নাছিল কথা চহকী দিনবোৰ


মৌনতাৰ অন্তত

কথাৰ নৈ
চিনাকি-অচিনাকি মুখবোৰৰ মাজত সদাব্যস্ত তেওঁ
শংকাৰ ডাৱৰ কেতিয়াবা বৰষুণ হৈ নামে
মুহূৰ্তৰ বিৰতিত বৰষুণবোৰো ভাপ হৈ উৰে


কথাবোৰ লকলকাই থাকে

লকলকাই থকা কথাৰে বাৰিষাৰ বান নামে
চিনাকি-অচিনাকি মুখবোৰৰ মাজত
তেওঁ নিজকে হেৰুৱাই পেলায়
আৰু আমি বিচাৰি ফুৰোঁ তেওঁক
তেওঁ ঘূৰি ফুৰা তেওঁৰ আপোন আমাৰ অচিন পৃথিৱীত
আমাৰ খোজবোৰ কঁপি উঠে
খোজে প্ৰতি পিচলি পৰাৰ ভয়


কথা চহকী দিনবোৰ ঘূৰি আহে

এইবাৰ মনৰ মানুহো আছিল
সময়ো আছিল
কিন্তু আমাৰ বাবে নাছিল তেওঁ...


(http://www.xahitya.org/2016/04/25/%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%97%E0%A6%A4%E0%A7%83%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%A3%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%85%E0%A7%B1%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%A8%E0%A7%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%BE/)

Tuesday, March 1, 2016

"খুলি দিয়া"


মূল: खोल दो (উৰ্দু)
ছআদত হচন মণ্টো


অমৃতসৰৰ পৰা বিশেষ ৰেল গাড়ী দুপৰীয়া দুই বজাত চলিল আৰু আঠ ঘণ্টা পাছত মুগলপুৰাত উপস্থিত হ'ল৷ বাটতে বহুতো মানুহ হত্যা কৰা হ'ল৷ অনেকজন জখমী হ'ল আৰু কিছুমানে বাট হেৰুৱাই অবাটে গ’ল

পুৱা দহ বজাত যেতিয়া কেম্পৰ শীতল মজিয়াত ছিৰাজুদ্দিনে চকু মেলি চাৰিওফালে পুৰুষ, মহিলা আৰু শিশুৰে ভৰা জনসমুদ্ৰ দেখিলে তেতিয়া তেওঁৰ বোধ শক্তি যেন আৰু হ্ৰাস পালে৷ বহু পৰলৈ তেওঁ একেথৰে গোমা আকাশখনলৈ চাই থাকিল৷ যদিও তেতিয়া কেম্পত হৈ-হাল্লা হৈ আছিল তথাপিও বৃদ্ধ ছিৰাজুদ্দিনৰ কাণ দুখন যেন বন্ধ হৈ সোপা মাৰি ধৰিছিল৷ তেওঁ একো শুনা পোৱা নাছিল৷ তেওঁক দেখিলে গভীৰ চিন্তাত মগন হৈ থকাৰ দৰে লাগে যদিও প্ৰকৃততে সেয়া নহয়৷ তেওঁৰ চুৰ্তি-বুদ্ধি, তৎ-ভৎ হেৰাই গৈছিল৷ তেওঁৰ সমগ্ৰ অস্তিত্ব যেন শূন্যত ওপঙি আছিল৷

উদ্দেশ্যবিহীনভাবে গোমা আকাশখনলৈ চাই চাই ছিৰাজুদ্দিনৰ দৃষ্টি বেলিটোৰ ওপৰত নিবদ্ধ হ'ল৷ বেলিৰ প্ৰখৰ ৰশ্মি তেওঁৰ অস্তিত্বৰ সিৰাই সিৰাই সোমাই গ'ল আৰু তেওঁ উঠি বহিল৷ তেওঁৰ মগজুৰ ভিতৰত তড়িৎ গতিত ওপৰা-ওপৰিকৈ কেইবাখনো ছবি পাৰ হৈ গ'ল--- লুট-পাত, জুই, দৌৰা-ঢপৰা, ষ্টেশ্যন, গুলিয়া-গুলি, নিশা আৰু চকিনা... ছিৰাজুদ্দিন একে কোবে উঠি থিয় হ'ল আৰু পগলাৰ দৰে তেওঁ চাৰিওফালে বিয়পি পৰা জনসমুদ্ৰ ফালি চিৰাচিৰ কৰিবলৈ ধৰিলে৷

সম্পূৰ্ণ তিনি ঘণ্টা তেওঁ "চকিনা-চকিনা" কৈ মাতি মাতি কেম্পৰ চুকে-কোণে বিচাৰি ঘূৰ্মুটিয়াই ফুৰিলে; কিন্তু তেওঁৰ একমাত্ৰ সন্তান, গাভৰু জীয়েক চকিনাৰ কোনো শুং-সূত্ৰ নোলাল৷ চাৰিওফালে এক হাহাকাৰময় পৰিবেশ বিৰাজ কৰিছিল৷ কোনোৱে নিজৰ সন্তানক বিচাৰি ফুৰিছে, কোনোৱে মাকক, কোনোৱে ঘৈণীয়েকক আৰু কোনোৱে জীয়েকক৷ ছিৰাজুদ্দিন দুখে-ভাগৰে জুৰুলি-জুপুৰি হৈ এফালে বহি পৰিল আৰু তেওঁৰ কাষৰ পৰা কেতিয়া আৰু ক'ত চকিনা এৰাএৰি হৈছিল মনত পেলাবলৈ চেষ্টা কৰিলে৷ কিন্তু মনত পেলাবলৈ গৈ মগজুটো চকিনাৰ মাকৰ নাড়ী-ভুৰু ওলোৱা নিথৰ শৰীৰটোৰ ওপৰত থৰ লাগি ৰ'ল৷ তাৰ আগলৈ তেওঁ আৰু একো ভাবিব নোৱাৰিলে৷

চকিনাৰ মাকৰ মৃত্যু হৈছিল৷ তেওঁ ছিৰাজুদ্দিনৰ চকুৰ সমুখতে মৃত্যুৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰিছিল৷ কিন্তু তেতিয়া চকিনা ক'ত আছিল যেতিয়া মৃত্যু পথযাত্ৰী মাকে তাইৰ বিষয়ে কৈছিল, "মোক এৰি যোৱা৷ চকিনাক লৈ অনতিপলমে ইয়াৰ পৰা পলাই যোৱা৷"

চকিনা তেওঁৰ লগতে আছিল৷ দুয়ো সুদা ভৰিৰে দৌৰি আছিল৷ চকিনাৰ দোপট্টাখন খহি পৰিছিল৷ সেইখন বুটলি ল'বলৈ তেওঁ ৰ'ব বিচাৰিছিল৷ চকিনাই চিঞৰি কৈছিল, "আব্বা, বাদ দিয়া!" কিন্তু তেওঁ দোপট্টাখন বুটলি লৈছিল৷... এইবোৰ ভাবি ভাবি তেওঁ নিজৰ কোট চোলাটোৰ ওফন্দি থকা জেপখনলৈ চালে আৰু তাত হাত সুমুৱাই দি এখন কাপোৰ উলিয়ালে৷ সেইখন চকিনাৰ দোপট্টাখনেই আছিল; কিন্তু চকিনা ক’ত আছিল?

ছিৰাজুদ্দিনে তেওঁৰ ভাগৰত অশ হৈ পৰা মগজুটোত খুব জোৰ দিলে, কিন্তু তেওঁ কোনোধৰণৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ'ব নোৱাৰিলে৷ তেওঁ চকিনাক নিজৰ সৈতে ষ্টেশ্যনলৈ লৈ আহিছিল নে? তাই তেওঁৰ সৈতে একেখন ৰেলতে আহিছিল নে? বাটত যেতিয়া ৰেল ৰখোৱা হৈছিল আৰু বিদ্ৰোহীবোৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহিছিল তেতিয়া তাই মূৰ্ছা গৈছিল নেকি, যে সিহঁতে চকিনাক দাঙি লৈ গ'ল?

ছিৰাজুদ্দিনৰ মগজুত বহুতো প্ৰশ্ন আছিল, কিন্তু উত্তৰ হ'লে এটাও নাছিল৷ তেওঁক অনুকম্পাৰ দৰকাৰ হৈছিল, কিন্তু চাৰিওফালে আঁত হেৰাই জোঁট-পোত খাই থকা যিমানবোৰ মানুহ আছে, সকলোকে অনুকম্পাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল৷ ছিৰাজুদ্দিনে কান্দিব বিচাৰিছিল, কিন্তু চকু দুটিয়ে তেওঁক সহযোগ নকৰিলে৷ অশ্ৰু ক'ত যে হেৰাই গৈছিল!

ছয় দিন পাছত যেতিয়া চেতনাই কোনোৰকম মূৰ দাঙি উঠিল তেতিয়া ছিৰাজুদ্দিনে তেওঁক সহায় কৰিবলৈ মান্তি হোৱা মানুহবোৰক লগ ধৰিলে৷ আঠজন যুৱক; সিহঁতৰ লগত ল'ৰী আছিল, বন্দুক আছিল৷ ছিৰাজুদ্দিনে সিহঁতক অজস্ৰ আশীৰ্বাদ দিলে আৰু চকিনাৰ চেহেৰাটো বৰ্ণনা কৰিবলৈ ধৰিলে--- উজ্জল বৰণৰ আৰু বৰ ধুনীয়া... মোৰ দৰে নহয়, গঢ়-গতি সাইলাখ মাকৰ দৰে... বয়স সোতৰৰ ওচৰে-পাজৰে৷... চকু দুটি ডাঙৰ ডাঙৰ... চুলিকোচা ক'লা, সোঁফালৰ গালখনত এটা ডাঙৰ তিল আছে... মোৰ একমাত্ৰ কন্যা৷ বিচাৰি আনা, খোদাই তোমালোকৰ মঙ্গল কৰিব৷

স্বেচ্ছাসেৱী যুৱককেইজনে যদিহে তেওঁৰ জীয়েক জীয়াই আছে তেন্তে কিছুদিনৰ ভিতৰতে তেওঁৰ কাষ পাবহি বুলি সহানুভূতি সহকাৰে বৃদ্ধ ছিৰাজুদ্দিনক আশ্বাস দিলে৷ আঠোজন যুৱকে যৎপৰোনাস্তি প্ৰয়াস কৰিলে৷ হাতৰ মুঠিত জীউটো লৈ সিহঁত অমৃতসৰলৈ গ'ল৷ বহুতো পুৰুষ, মহিলা আৰু শিশুক উদ্ধাৰ কৰি তেওঁলোকক সুৰক্ষিত স্থানলৈ লৈ গ'ল৷ দহ দিন পাৰ হ'ল, কিন্তু তেওঁলোকে চকিনাক বিচাৰি নাপালে৷

এদিন এইদৰে সাহাৰ্য কৰিবলৈ ল'ৰীত উঠি অমৃতসৰলৈ গৈ থাকোঁতে ছহৰৰাৰ ওচৰৰ ৰাস্তাত সিহঁতে এজনী ছোৱালী দেখা পালে৷ ল'ৰীৰ শব্দ শুনি তাই সন্ত্ৰস্ত হৈ দৌৰিবলৈ ধৰিলে৷ স্বেচ্ছাসেৱীহঁতে গাড়ীখন ৰখালে আৰু সকলোৱে তাইৰ পিছে পিছে দৌৰিবলৈ ধৰিলে৷ এখন খেতি পথাৰত সিহঁতে তাইক ধৰি পেলালে; দেখিলে যে বৰ ধুনীয়া ছোৱালী৷ সোঁফালৰ গালখনত এটা ডাঙৰ তিল আছিল৷ এজন যুৱকে তাইক ক'লে, "ভয় নাখাবা, তোমাৰ নাম চকিনা নেকি?" ছোৱালীজনীৰ মুখৰ বৰণ ভয়তে আৰু শেঁতা পৰি গ'ল৷ তাই এটা টু-শব্দও উচ্চাৰণ নকৰিলে৷ কিন্তু যেতিয়া আটাইকেইজন যুবকে তাইক প্ৰচুৰ পৰিমাণে সাহস-উৎসাহ দিলে তেতিয়া তাইৰ মনৰ শংকা দূৰ হ'ল আৰু তাই মানি ল'লে যে তায়েই ছিৰাজুদ্দিনৰ জীয়েক চকিনা৷ আঠোজন স্বেচ্ছাসেৱী যুবকে সকলোধৰণে চকিনাক সন্তুষ্ট কৰিলে৷ তাইক আহাৰ খাবলৈ দিলে, গাখীৰ খাবলৈ দিলে আৰু ল'ৰীত বহুৱাই ল'লে৷ এজনে নিজৰ কোট চোলাটো সোলোকাই তাইক দিলে; কাৰণ দোপট্টা নথকা বাবে তাই বৰ অস্বস্তিত পৰিছিল আৰু বাৰে বাৰে দুবাহুৰে তাইৰ বুকুখন ঢাকিবলৈ ব্যৰ্থ চেষ্টা কৰি আছিল৷

কেইবাদিনো পাৰ হ'ল- ছিৰাজুদ্দিনে চকিনাৰ একো খবৰ নাপালে৷ তেওঁ প্ৰতিদিনে বিভিন্ন কেম্প আৰু কাৰ্যালয়লৈ তাঁত-বাতি কাঢ়ি থাকিল, কিন্তু ক'তো তেওঁৰ জীয়েকৰ খবৰ নাপালে৷ যিসকল স্বেচ্ছাসেৱী যুৱকে চকিনা জীয়াই থাকিলে কিছুদিনৰ ভিতৰত তাইক বিচাৰি উলিয়াব বুলি তেওঁক আশ্বাস দিছিল সিহঁতৰ সফলতা কামনা কৰি তেওঁ ৰাতি দুপৰলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰি থাকিল৷

এদিন ছিৰাজুদ্দিনে কেম্পত সেই স্বেচ্ছাসেৱী যুৱককেইজনক দেখিলে৷ সিহঁত ল'ৰীত বহি আছিল৷ ছিৰাজুদ্দিন দৌৰি-ঢাপৰি সিহঁতৰ ওচৰলৈ গ'ল৷ ল'ৰীখন ঠিক চলিবলৈ লোৱাৰ মুহূৰ্ততে তেওঁ সুধিলে, "বাচাহঁত, মোৰ চকিনাৰ কিবা খবৰ পালানে?" সকলোৱে সমস্বৰে কৈ উঠিল, "পাই যাম, পাই যাম৷"--- আৰু ল'ৰী চলি গুচি গ'ল৷ ছিৰাজুদ্দিনে আকৌ এবাৰ সেই যুৱককেইজনৰ সফলতাৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰিলে আৰু তেওঁৰ মনটো এনেয়ে অলপ পাতল হোৱা যেন লাগিল৷

সাজবেলা ছিৰাজুদ্দিন কেম্পৰ য'তে বহি আছিল প্ৰায় তাৰ ওচৰতে কিবা এটা গণ্ডগোল লগাৰ দৰে হ'ল৷ চাৰিজন মানুহে কিবা এটা তুলি লৈ আহি আছিল৷ তেওঁ খা-খবৰ লৈ উমান পালে যে ছোৱালী এজনী ৰেল লাইনৰ ওচৰত অচেতন হৈ পৰি আছিল৷ মানুহবোৰে তাইক তুলি আনিছে৷ ছিৰাজুদ্দিনে সিহঁতৰ পাছ ল'লে৷ মানুহবোৰে ছোৱালীজনী হাস্পাতালক সপি দি গুচি গ'ল৷

কিছু সময় তেওঁ হাস্পাতালৰ বাহিৰত পুতি থোৱা কাঠৰ খুঁটাত আউজি থিয় হৈ থাকিল৷ তাৰপাছত লাহে লাহে ভিতৰলৈ সোমাই গ'ল৷ কোঠালিটোত কোনো নাছিল; মাথোঁ এখন ষ্ট্ৰেচাৰ, য'ত এটা শ পৰি আছিল৷ ছিৰাজুদ্দিন এখোজ-দুখোজকৈ সেইটোৰ ফালে আগবাঢ়িল৷ কোঠালিটো হঠাৎ আলোকিত হৈ উঠিল৷ ছিৰাজুদ্দিনে শটোৰ শেঁতা পৰা মুখখনত জিলিকি থকা তিলটো দেখিলে আৰু চিঞৰি উঠিল, "চকিনা!"

যিজন ডাক্তৰে কোঠালিটো পোহৰাই তুলিছিল তেওঁ ছিৰাজুদ্দিনক সুধিলে, "কি হ'ল?"

ছিৰাজুদ্দিনৰ সেপ ঢোকা কণ্ঠৰ পৰা মাথোঁ ইমানেই ওলাল, "অ, মই... মই... এইৰ বাপেক৷"

ডাক্তৰজনে ষ্ট্ৰেচাৰত পৰি থকা শটোৰ নাড়ী পৰীক্ষা কৰিলে আৰু ছিৰাজুদ্দিনক ক'লে, "খিড়িকীখন খুলি দিয়া৷"

চকিনাৰ নিৰ্জীৱ শৰীৰটোলৈ গতি আহিল৷ স্পন্দনহীন হাতেৰে তাই কঁকালত বন্ধা জৰীডালৰ গাঁঠি খুলিলে আৰু চেলোৱাৰটো তললৈ খহাই দিলে৷ বৃদ্ধ ছিৰাজুদ্দিন আনন্দত আত্মহাৰা হৈ চিঞৰি উঠিল, "জীয়াই আছে- মোৰ ছোৱালীজনী জীয়াই আছে?"


ডাক্তৰজন জ্বৰ ঘমা দি ঘামিবলৈ ধৰিলে৷